César Vallejo: Tihsimuyuh Harawinmi.
(1892 - 1938)


Wiraqucha Vallejo, qanpah harawi harawiychu luqhi rimaykuna tawqay?.

Nispas tapuykusqa Clemente Palma, yachay sapa qilqah, César Vallejota, manarah rihsisqa kashahtin. Chhaynatas sarunchayta munasqa chay Clemente Palmaqa kay tihsimuyuh harawinta. Vallejos, Santiago de Chuco nisqa llahtamanta apachimusqa "Munasqay warmiman" nisqa ruwasqan harawita (Poema a mi Amada). Chayta liyispansi riki thaxsachapuyta munasqa chay wiraqucha Palmaqa Vallejota, aswantaqa llahta runa kahtin, unqusqa uyayuhrahtah kasqapis, chay rayku. Khaynatayá qallarisqa chay harawiqa:

Sunquchalláy, kay tutaqa lluytan ñak' arirunki
rakhu kurku wirpaykunah much' aykusqan;
chay hik' isqaykitahmi yuyarichiwan Hisuspa waqasqanta,
chaymi Birnis Santupas misk' illaña, riki.

Chhayna mana allin chaskisqa rixurispayá Vallejoqa niran: Perutaqa mana pipas kahtinyá kutipusah, nispa. Chay raykun ayanqa p'anpasqa kashan Montparnasse aya wasipi, Francia llahtapi imaynan Georgette, paypa warmin qulluyunku hinayá. Chay warminwansi mana atipakuy kawsaypi rixurisqa tawa wata hunt'ata wañuynin chayamunan kama. (l)

Ichaqa wañuywan kuskan chayamun, wakin kutiqa, mana suyay atina, milagro nisqa. Chaymi rixurishan "Runah Harawin" (Poemas Humanos), "Trilce" nisqapis, "Ispaña, karunchay nuqamanta chay qiruta" (España, aparta de mí este cáliz). Kaykunan "Cholo" nisqah lluqhapakuynin, ch'usahman urmayuynin ima. Chaymantahmi yapayuna nunayninpa unqusqa kayninta, tihsimuyumanta karunchasqa, kikimantapis karunchasqallatah kayninta.

Kutiy
menuman


(1) Hernán Velarden qilqan l987 watapi "Georgette Vallejomanta" chaytahmi qilqasqa kashan "El Cronicante" nisqapi, Editora Nacionalpi -Lima-Perupi.