Vallejo Iwrupapi

Tukukuyninman l923 wata chayashahtinmi Vallejoqa, "Cholo" nisqa sutiyasqaqa, Francia llahtaman ch'usaran. Chaypiyá yarqay pachapi rixurin mana qulqiyuh rikukuspa. Kawsay atinanpahqa "periodismo" llank'aymanmi churakuran chaymi sinchitapuni pisiyarapun harawinkunapis.

Chay suyupin askha warmikunata rihsin. Huhninmi Henriette kasqa munay sipas, sirapakuh warmi. Paysi qhilli simiyuh kasqa,chaymi sutiyasqa "cocotte" nispa. "Cocotte" francés simipiqa ch'aran qara warmin kasqa. Paypa qhipantas Georgette warmiñatah yananchakun Vallejowanqa. Payqa tiyakusqa Moliére kallipi Vallejoh tiyasqanpa chinpanpi. Ernesto Moren, Vallejoh wayqin rixurispa, kayta willakun: Paywanmi yarqay pachapi rixurispa, Paris llahtapiqa, puchu puchu mixunallata rakinayayukuh kayku, nispa. (9). Kay wiraqucha Moreyá yachallasqatah imaynatas llahtamasinchis Vallejo, waxcha kayninpi, sinchitapuni waylluyukusqa kay francesachata, qhapah kayninmanta waxchayapuhta. Ichaqa kay kasarakuyqa manan askha watapahchu kasqa. (l934). Mana qulqi kahtinqa chay wayllunakuyqa chihninakuymanyá urmayapusqa chaymantahmi aswanta yapayukun harawih manchay unquynin. Haqiy watakunapis Georgetteqa, paymi tiyan riki tawa tawatallaña Vallejoh wañunanpah kashahtin, kayta nisqa Moremanqa: Nuqaqa sapallaymi kani Vallejowan, mana Vallejowan kawsaspapis, nispa (l0).

Harawih Vallejoqa wañuypa sispallanpiñan kawsakuran. Paypahqa Paris llahtah sapa paqariyninqa manchay uma nanaywan rixch'ariyá karan. Chaymi tukuytapis saqipuyta munah, kawsaynintawanpis ancha munasqan kashahtin. Chay raykupaschá kay harawita harawiran:

Parispi parayushahtinmi wañukapusah
huh p'unchay ña yuyaymanasqaypiña.
Parispipunin wañupusah - ichaqa manan ayqisahchu-
yaqapaschá huywispi, kunan hina p'unchaypi, puquypi.
(ll)

Vallejo, tukuy sunqunwan harawih, mana sunquyuh chihnihninkunapah, Parispi parayusahtinmi,l5 awril killapi l938 watapi, wañukapuran.

Kutiy
menuman


(9), (10) Velarde, Hernán. 1987. "Georgette Vallejo". En "El Cronicante, Reportajes y Narraciones" Editora Nacional, Lima, Perú.

(11) Abril, X. 1942. "Piedra Negra sobre una Piedra Blanca" En : Poemas Humanos: Antología de César Vallejo. Buenos. Aires.